Pytania i odpowiedzi

W tej części naszej Platformy uzyskacie Państwo odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Chcemy, by strona cały czas spełniała Wasze oczekiwania, dlatego na bieżąco prosimy o przesyłanie pytań a my odpowiedzi będziemy zamieszczać w części Pytania i Odpowiedzi Platformy Alzheimer i Ja - razem zrozumiemy

Ekspert Radzi

Na Wasze pytania odpowiedzi udzielają zaprzyjaźnieni z Fundacją KTOTO-Zrozumieć Alzheimera eksperci m.in. mgr Tomasz Misiak - psycholog, specjalista diagnozy psychologicznej i neuropsychologicznej, trener neurofeedback, w trakcie specjalizacji z neuropsychologii. Na co dzień pracuje z osobami zmagającymi się z chorobami demencyjnymi. Zajmuje się diagnozą i rehabilitacją pacjentów, wspiera i edukuje opiekunów osób chorych, prowadzi warsztaty i grupy wsparcia.

  1. Co właściwie oznacza demencja i choroba Alzheimer?

    Demencja często kojarzona ze starością nie jest tym samym co „Alzheimer”. Termin demencja, oznacza grupę chorób o podobnych objawach ale posiadających inne przyczyny powstawania. Diagnoza demencji, nie zawsze musi wiązać się z chorobą Alzheimera. Podtyp tej choroby jest najczęstszą formą występowania u pacjentów (ok. 60% przypadków). Można również usłyszeć termin otępienie, który oznacza dokładnie to samo co demencja. W najnowszych podręcznikach do psychiatrii, odchodzi się jednak od stosowania nazw otępienie czy demencja na rzecz zaburzeń poznawczych lub neuropoznawczych. Należy to uznać za ważny i dobry krok, ze względu na niwelowanie stygmatyzacji pacjentów. Używanie „miękkiego języka” w kontakcie z pacjentem jest niesłychanie ważne nie tylko w psychiatrii ale i również w innych specjalizacjach medycznych.

  2. Jakie są biologiczne przyczyny choroby Alzheimera?

    Najbardziej prawdopodobną przyczyną powstawania choroby Alzheimera jest odkładanie się dwóch toksycznych białek – beta amyloid oraz białka tau. Dokładna funkcja jaką u człowieka pełni beta amyloid nie jest do końca znana. Najprawdopodobniej wspomaga tworzenie się zakończeń komórek nerwowych (synaps). Podczas procesów patologicznych beta amyloid tworzy płytki starcze na zewnątrz komórki, które w pierwszej kolejności blokują przepływ informacji pomiędzy synapsami, a następnie doprowadzają do obumierania komórki.

    Białko tau w zdrowym mózgu pełni bardzo ważną funkcję. Odpowiada za „transport” wewnątrzkomórkowy. Możemy sobie wyobrazić białko tau jako takie ultra małe “ciężarówki”, które przewożą składniki wewnątrz ciała komórki po autostradach, które nazywają się mikrotubule. W procesie powstawania choroby Alzheimera białko tau przestaje pełnić swoje właściwe funkcje, „ucieka” od dobrej pracy, formułuje się w splątki i zaburza procesy ważne dla zdrowego funkcjonowania komórki nerwowej. Dodatkowo już dzisiaj można stwierdzić, że nie tylko te dwa białka są odpowiedzialne za choroby demencyjne ale mogą to być np. alfa synukleiny i/lub białka jądrowe oraz nakładające się procesy zapalne, inicjowane przez komórki gleju i astrogleju.

  3. Jakie są charakterystyczne objawy chorób demencyjnych?

    Zazwyczaj pierwszym, najbardziej widocznym objawem, są zaburzenie pamięci operacyjnej/krótkotrwałej. Ten rodzaj pamięci odpowiada za przechowanie danego materiału z ostatnich kilku minut i uczestniczy w procesach pamięci długotrwałej. Osoba chora zapomina gdzie położyła klucze, nie udaje się na umówione spotkanie, ma problemy z przyswojeniem sobie nowych informacji. Pacjenci często zapominają nazwy ulic lub wielokrotnie powtarzają pytanie, na które odpowiedź już padła. Osoby chore gubią się podczas dłuższych wypowiedzi, zapominają co było głównym wątkiem rozmowy, gubią się w nowych miejscach i/lub mają trudności z wykonywaniem różnych codziennych działań.

    Na problemy pamięciowe mogą nakładać się zmiany osobowości w zachowaniu. Pacjenci reagują bardziej emocjonalnie, czasami złością lub płaczem. Mogą być apatyczni i unikać kontaktów z innymi ludźmi. Dodatkowo pojawiają się problemy z planowaniem dnia i wykonywania codziennych czynności. W początkowych etapach można również często zaobserwować delikatne zaburzenia mowy, czytania i pisania. Wielu pacjentów z chorobą Alzheimera będzie miało również problemy percepcyjne takie jak omamy lub urojenia. Pacjent może np. podejrzewać najbliższą rodzinę, która nie mieszka z nim, o kradzież wartościowych rzeczy z jej domu. Osoby chorej nie jest się w stanie przekonać żadnymi racjonalnymi argumentami, że to “nie my dokonaliśmy kradzieży”. Pacjent szczerze, bardzo emocjonalnie i negatywnie wypowiada się i reaguje na kontakt z najbliższymi, ze względu na przekonanie o ich winie. W takiej przykładowej sytuacji możemy mówić o możliwości wystąpienia urojeń. Należy również pamiętać, że część pacjentów przechodzi pełnoobjawową depresję, z mocno obniżonym nastrojem, zaburzeniami snu i motywacji.

  4. Jak przebiega choroba?

    Charakterystyczny jest przebieg kliniczny choroby. Niestety to systematyczne pogarszanie się stanu pacjenta, które można podzielić na trzy główne stadia:

    1. Zaburzenie poznawcze lekkie; od 2 do 5 lat – okres coraz większych problemów z pamięcią
    2. Zaburzenie poznawcze umiarkowane; od 2 do 12 lat – pojawia się coraz większa dezorientacja, problemy językowe.
    3. Zaburzenie poznawcze ciężkie; od 1 do 3 lat – okres zaawansowanego otępienia i całkowitej zależności od opieki.

    Należy zaznaczyć, że powyższy podział jest nawiązaniem do danych statystycznych. W codziennej pracy spotyka się osoby na bardzo różnych stadiach choroby, z wieloma okresami trwania, z bardzo zróżnicowanym „układem” objawów choroby. Nadzieją jest również to, że dzięki dostępnym metodom można wpływać na wydłużenie się pierwszych dwóch okresów, kiedy pacjent, jest całkowicie lub częściowo samodzielny.

  5. Jakie są typy chorób demencyjnych?

    Choroby demencyjne można podzielić na nieodwracalne zmiany zwyrodnieniowe i potencjalnie odwracalne przyczyny bez podłoża zwyrodnieniowego. Do pierwszej grupy należą m.in. choroby zapalne, zakaźne, odżywcze i toksyczne. Do grupy nieodwracalnych przyczyn demencji zalicza się m.in.: zwyrodnienia (choroba Alzheimera, otępienie czołowo – skroniowe itd.), choroby naczyń krwionośnych w mózgu, metaboliczne oraz nowotworowe.

  6. Czym są spowodowane naczyniowe zaburzenia poznawcze?

    Tylko niewiele ponad 10% przypadków demencji spowodowanych jest chorobą naczyń krwionośnych mózgu. Naczyniowe zaburzenia neuropoznawcze bywają również nazywane otępienie wielozawałowym, ze względu na hipotezę, że przyczyną tego rodzaju demencji jest seria udarów. Należy jednak zaznaczyć, że u wielu pacjentów dochodzi tylko do pojedynczego zdarzenia, a jeszcze u innych może się rozwijać choroba małych naczyń krwionośnych, która nie prowadzi do wystąpienia ognisk udarowych.

    U wielu pacjentów z naczyniowymi zaburzeniami neuropoznawczymi stopień pogorszenia się stanu funkcji psychicznych może następować szybciej niż np. w podtypie choroby Alzheimera. U niektórych osób progresja choroby będzie następowała skokowo, w miarę występowania „mikro” udarów. Czasami jednak rozwój następuję powoli i stopniowo, szczególnie jeśli zostało włączone właściwe leczenie.

    Najczęstszymi problemami pacjentów z tej grupy są kłopoty z pamięcią krótkotrwałą oraz funkcjami wykonawczymi, czyli planowaniem i realizowaniem zadań. U osób chorych często można zaobserwować apatię, spowolnienie myślenia oraz pogarszającą się higienę. Grupę pacjentów naczyniowych w mniejszym stopniu dotyczą za to problemy z pamięcią epizodyczną. Przyczynami wystąpienia naczyniowych problemów neuropoznawczych są nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, niewłaściwe stężenie cholesterolu, nadwaga i palenie tytoniu.

  7. Na czym polega choroba z ciałami Lewy’ego?

    Choroba powodowana przez tzw. ciała Lewy’ego była do lat 90-tych XX wieku w zainteresowaniu niewielkiej grupy naukowców. Współcześnie jest uważana za drugą po chorobie Alzheimera przyczynę demencji i stanowi około 15% przypadków. Ciała Lewy’ego to cząsteczki białka (alfa synukleiny). Od strony medycznej pacjenci zmagający się z tym rodzajem demencji posiadają te same cechy uszkodzenia mózgu jak przy chorobie Alzheimera i Parkinsona.

    Zaburzenia poznawcze spowodowane ciałami Lewy’ego, najczęściej dotyczą wahania poziomu uwagi, występowania omamów, a w późniejszym etapie choroby pojawieniu się objawów parkinsonowskich. W początkowych etapach choroby pacjenci zazwyczaj doświadczają mniejszej utraty pamięci niż osoby z chorobą Alzheimera.

  8. Czym są czołowo-skroniowe zaburzenia poznawcze?

    Zaburzenia te w przeszłości były nazywane chorobą Picka. Choroba atakuje czołowo-skroniowe obszary kory mózgowej głównie poprzez nagromadzenie białka tau. Pacjenci, z tym podtypem choroby, zazwyczaj dzielą się na dwa bardzo odległe bieguny spektrum problemów. Jednym kontinuum są osoby z zaburzeniami zachowania. Część pacjentów będzie bardzo nadpobudliwa w kontakcie z innymi osobami. Inne osoby, wręcz przeciwnie będą apatyczne i ospałe. Istnieje również grupa pacjentów, u których problemy rozpoczynają się od trudności językowych. Czołowo-skroniowe zaburzenia poznawcze stanowią 5% wszystkich przypadków chorób demencyjnych.

  9. Ile osób choruje w Polsce?

    Organizacja „Alzheimer Europe” w 2014 roku przeprowadziła badania prognostyczne, związane z zachorowalnością na demencje. Wynika z nich, że w naszym kraju mieliśmy w 2014 blisko 500.000 osób chorych na demencję, z czego 310.000 stanowił podtyp choroby Alzheimera. Można przyjąć za średnią, że w populacji osób po 65 roku życia, choroby otępienne będą dotyczyły 10-15% osób. W 2018 roku, według danych Głównego Urzędu Statystycznego osoby 65+, stanowią ok. 18% populacji (ok. 6.500 000 osób), a z przyczyn demograficznych w 2050 roku będzie ich 33% (ok. 12 000 000 osób). W związku ze wzrostem liczby osób po 65 roku życia, już dzisiaj można uznać dane Alzheimer Europe z 2014 roku za zaniżone. Dla przykładu i szacunkowo w poszczególnych miejscach Polski będzie to kształtowało się następująco: Szacunkowo i dla przykładu, w poszczególnych miejscach Polski, będziemy mieli następującą ilość osób chorych na demencję:

    • Warszawa; ludność 2 000 000 osób, z czego 36 000 zmaga się z chorobami demencyjnymi
    • Wrocław; ludność 750 000 osób, z czego 13 500 zmaga się z chorobami demencyjnymi
    • Opole; ludność 120 000 osób, z czego 2 500 zmaga się z chorobami demencyjnymi
    • Jelenia Góra; ludność 80 000 osób, z czego 1 500 zmaga się z chorobami demencyjnymi
    • Syców; ludność 10 000 osób, z czego 180 zmaga się z chorobami demencyjnymi
    • Wieś; ludność 1000 osób, z czego 20 zmaga się z chorobami demencyjnymi
  10. Jak zostaje postawiona diagnoza?

    Należy uczciwie przyznać, że pomimo dostępnych bardzo zaawansowanych metod diagnostycznych, medycynie nie udało się skonstruować skutecznych narzędzi do diagnostyki chorób otępiennych. Z tego względu lekarz stawia diagnozę o „możliwym” lub „prawdopodobnym” zaburzeniom poznawczym o pochodzeniu np. Alzheimerowskim.

    Prawidłowo przeprowadzony proces diagnostyczny powinien składać się z kilku etapów i kilku specjalistów. Są to odpowiednio: lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), neurolog, psychiatra, psycholog/neuropsycholog. Każda z tych osób dokłada swoją część diagnozy, tak aby jak najlepiej wspomóc proces wykluczenia lub ewentualnego różnicowania podtypu chorób. Specjalistą, który ostatecznie powinien potwierdzić lub wykluczyć diagnozę jest lekarz, który poza opiniami innych specjalistów, kieruję się wynikami badań laboratoryjnych i neuroobrazowych.

  11. Czy na demencję choruję tylko ludzie starsi?

    Pomimo, iż na demencję zazwyczaj zapadają osoby po 65 roku życia, to jednak w około 2% choroba atakuje ludzi młodszych. Często wśród tych pacjentów występują osoby 40-50 letnie, a w historii zdarzały się również przypadki osób, u których pojawiła się choroba demencyjna w wieku 29 lat! Na szczęście są to sytuacje niezwykle rzadkie. Pamiętajmy i bądźmy czujni nie tylko w obserwacji i pomocy naszym seniorom, ale również w przypadku osób zdecydowanie młodszych. Jeśli zauważymy niepokojące nas objawy, zachęcajmy naszego bliskiego do kontaktu w tej sprawie z odpowiednim specjalistą.

    Prawidłowo przeprowadzony proces diagnostyczny powinien składać się z kilku etapów i kilku specjalistów. Są to odpowiednio lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), neurolog, psychiatra, psycholog/neuropsycholog. Każda z tych osób dokłada swoją część diagnozy, tak aby jak najlepiej wspomóc proces wykluczenia lub ewentualnego różnicowania podtypu chorób. Specjalistą, który ostatecznie powinien potwierdzić lub wykluczyć diagnozę jest lekarz, który poza opiniami innych specjalistów, kieruję się wynikami badań laboratoryjnych i neuroobrazowych.

  12. Czy warto wcześniej wiedzieć o diagnozie?

    Zgłoszenie się do specjalisty, w celu przeprowadzenia kompleksowej diagnozy jest niezwykle ważne. Im wcześniej odważymy się opowiedzieć o swoim problemie, tym dostajemy szerszą możliwość pomocy. W wielu przypadkach może się okazać, że kłopoty, z którymi idziemy do lekarza czy psychologa, są odwracalne. Należy odważnie patrzeć na temat własnego zdrowia i podobnie jak powinniśmy badać krew lub chodzić do internisty, tak samo zgłaszajmy problemy z funkcjonowaniem naszej pamięci, koncentracji, czy nastroju. Jest to bardzo istotne ze względu na dobrostan psychiczny człowieka, który wspólnie z „samopoczuciem fizycznym”, tworzy komponent optymalnego i właściwego funkcjonowania człowieka.

  13. Jakie są możliwości oddziaływań?

    W przypadku chorób demencyjnych istnieje szerokie spektrum możliwych oddziaływań terapeutycznych, na które składają się metody farmakologicznie i niefarmakologiczne. Warto zwrócić po raz kolejny uwagę, że im wcześniej zostanie postawiona diagnoza, tym większa możliwość otrzymania pomocy. W krajach takich jak np. Niemcy, Wielka Brytania czy Stany Zjednoczone, udało się zmniejszyć liczbę przypadków zachorowań o 3-5%, dzięki wprowadzeniu szeroko zakrojonych programów pomocy dla osób z demencją, prewencji i wczesnej diagnozie. W skali populacji tych krajów, daje to wielotysięczną grupę osób, którzy nie zachorowali lub objawy choroby wystąpiły zdecydowanie później.

  14. Jakie są dostępne metody farmakologiczne, a jakie niefarmakologiczne?

    Do oddziaływań farmakologicznych zalicza się przede wszystkim leki z dwóch grup. Pierwszą z nich stanowią specyfiki nakierowane na poprawę funkcji poznawczych np. pamięci czy koncentracji. Drugą są leki poprawiają nastrój, obniżające pobudzenie lub poprawiając sen. Lekarz dobiera odpowiedni lek i jego dawkę dla każdego pacjenta indywidualnie. Z grupy leków spowalniających nasilenie objawów demencyjnych, na rynku dostępne są następujące produkty:

    • Donepezil (pod nazwami: Cogiton, Donepex, Yasnal, Aricept)
    • Riwastygmina (Exeleon)
    • Galantamina (Reminyl)

    Według wielu specjalistów, żaden z powyższych leków nie wykazuje przewagi w skuteczności leczenia chorób demencyjnych. Różnią się natomiast stopniem tolerancji czy występujących działań niepożądanych. Zawsze należy informować lekarza przepisującego konkretne leki, o wszystkich niepokojących nas objawach. Już przed przepisaniem pierwszego leku, opowiedzmy dokładnie o wszystkich chorobach współwystępujących z demencją i lekach jakie bierzemy, nawet tych, które nie są przepisywane na receptę. Są to informacje niezwykle ważne dla lekarza. Dodatkowo lub zamiennie może być stosowany lek o nazwie memantyna (nazwa handlowa: Axura, Ebixa).

    Jednym z możliwych oddziaływań niefarmakologicznych jest rehabilitacja funkcji poznawczych. Istnieje w tej dziedzinie wiele metod stymulujących człowieka do właściwego funkcjonowania psychicznego. Dobór zajęć i ćwiczeń powinien być zawsze indywidualnie dopasowany do każdego chorego na podstawie szeroko zrealizowanej diagnozy. Neuropsycholog na podstawie badania może określić mocne i słabe strony funkcjonowania danej osoby i w ten sposób zalecić najlepszy plan rehabilitacji. Właściwie dobrane ćwiczenia, wspomagają farmakoterapię w procesie zatrzymania rozwoju choroby.

    Innymi potencjalnymi oddziaływaniami niefarmakologicznymi są działania poprawiające stan psychiczny, kontakty społeczne oraz jakość życia chorych. Istnieje w tych kwestiach wiele doniesień o pozytywnym wpływie muzykoterapii, czy ogólnie terapii poprzez sztukę. Na poprawę stanu fizycznego pacjentów, niebagatelne działanie ma fizjoterapia czy ustalenie właściwej diety. Jeszcze innym rodzajem pomocy, mogą być grupy wsparcia dla opiekunów osób chorych.

  15. Jakie są wskazówki dla traktowania osoby chorej?

    To co możemy zrobić bezpośrednio dla chorego, to otoczyć go bezwarunkową miłością, wsparciem, zrozumieniem oraz zapewnieniami, że będziemy przy nim do końca. Osoby chore bardzo boją się wykluczenia. Starajmy się w miarę naszych możliwości, poświęcać jak najwięcej czasu dla naszych krewnych seniorów. Dla ludzi młodych perspektywa 10 lat wydaje się dość odległa. Ludzie starsi inaczej odczuwają czas i biegnie on dla nich zdecydowanie szybciej, niż dla ludzi w średnim wieku. Od seniorów bardzo często można usłyszeć, że to na czym im najbardziej zależy, to poświęcenie uwagi i chwili wolnego czasu.

    Bliskie nam osoby chorujące na demencję należy traktować z szacunkiem i zrozumieniem. Aby jak najlepiej radzić sobie w opiece warto kształcić się w tym obszarze. Choremu należy dostosowywać zadania do jego aktualnych możliwości i wcześniejszych umiejętności jakie posiadał. W miarę postępu choroby należy pomagać bliskiemu ale nie wyręczać go w dotychczasowych zadaniach. Chory powinien jak najdłużej i najbardziej pozostać samodzielny. Pacjentom z zaburzeniami demencyjnymi należy wydawać krótkie, proste instrukcje tak, aby chory mógł je wykonać.

    Jednym z najważniejszych elementów w opiece nad osobom chorą, jest umiejętność obserwacji. Jeśli potrafimy dobrze zauważyć emocje i problemy podopiecznego to jesteśmy w stanie zmodyfikować działania tak, aby mu jak najbardziej pomóc.

  16. Co możemy zrobić dla chorych?

    W Polskich warunkach ponad 90% chorych przebywa pod opieką najbliższej rodziny w warunkach domowych. W poszczególnych przypadkach opiekunowie są wspierani przez pomoc ambulatoryjną w postaci pracowników socjalnych, pielęgniarek czy psychologów. Niektórzy pacjenci posiadający dostęp do dziennego domu opieki, korzystają właśnie z takiej formy pomocy. W tego typu ośrodkach chorzy mogą otrzymać najlepiej dopasowaną dla siebie pomoc. Pobyt w dziennych domach opieki ma również niebagatelny wpływ na opiekunów, którzy w tym czasie, mają kilka godzin na załatwienie ważnych spraw lub odpoczynek.

  17. Kogo prosić o pomoc?

    Poza posiadaniem kontaktu z lekarzem POZ, warto konsultować się z neurologiem, psychologiem i psychiatrą. Instytucje takie jak Organizacje Alzheimerowskie mogą pomóc opiekunom w bardzo szerokim spektrum. Jeśli istnieje takie miejsce w okolicy, to naprawdę warto się z nimi skontaktować (nie wszyscy pacjenci w Polsce, mają dostęp do tego typu organizacji choć bardzo by tego chcieli).

    Ośrodki Opieki Społecznej działające z ramienia Urzędu Gminy lub Urzędu Miast, odpowiadają za udzielanie pomocy pieniężnej osobą, które nie przekraczają kryterium dochodowego, świadczą usługi pielęgnacyjno – opiekuńcze w domu chorego. Posiadają również w swoim gronie specjalistów z zakresu medycyny, psychologii i prawa. Osoby te chętnie doradzą i wesprą potrzebujących w trudnych sytuacjach życiowych.

    Domy Pomocy Społecznej świadczą usługi w zakresie opieki i wspomagania osób chorych, szczególnie w zakresie kontynuacji leczenia, badań i porad lekarskich, rehabilitacji czy terapii psychologicznej. Pobyt w DPS może być czasowy lub stały, praktycznie zawsze jest odpłatny minimum w 70%. Skierowanie do Domu Pomocy Społecznej wydaje Ośrodek Pomocy Społecznej lub Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, w zależności od tego kto zarządza DPS na danym terenie.

    Miejsca, gdzie można otrzymać pomoc

    Lekarz POZ, neurolog, psychiatra

    Ośrodek Pomocy Społecznej

    Psycholog, neuropsycholog, rehabilitant.

    Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie

    Fizjoterapeuta, dietetyk.

    Dom Pomocy Społecznej

    Organizacje Alzheimerowskie

    Zakłady Opiekuńczo – Lecznicze i Zakłady Pielęgnacyjno – Opiekuńcze

    Prywatny Dom Opieki

    Opieka domowa opiekuńcza i pielęgniarska

  18. Czy warto przemyśleć kwestie prawne?

    Kwestie prawne są zawsze sprawami bardzo delikatnymi, wymagającymi dużo wyczucia co do wyboru momentu rozpoczęcia rozmowy z chorym. Na pewno warto je przemyśleć w gronie rodzinny z wyprzedzeniem, biorąc za maksymę, że na złe czasy najlepiej przygotowywać się dobrze.

  19. Co to jest pełnomocnictwo notarialne?

    Podpisanie przez chorego pełnomocnictwo notarialne oznacza, że osoba wskazana w dokumencie zostaje opiekunem prawnym. Od tego momentu jest zobowiązany do podejmowanie decyzji w sprawie chorego, dotyczące kwestii opieki oraz spraw urzędowych np. w ZUS lub bankach.

  20. Jaka jest różnica pomiędzy ubezwłasnowolnienie całkowitym a ubezwłasnowolnieniem częściowym?

    Ubezwłasnowolnienie polega na odebraniu osobie chorej zdolności do czynności prawnych. W praktyce oznacza to wiele konsekwencji. Ubezwłasnowolnienie może być częściowe lub całkowite. Sąd może wydać orzeczenie o częściowym ubezwłasnowolnieniu w przypadku, kiedy osoba chora potrzebuje jedynie pomocy w prowadzeniu swoich spraw. Osoba ubezwłasnowolniona może co do zasady podejmować czynności prawne, jednak za zgodą opiekuna ustawowego. Bez jego zgody może jedynie zawierać umowy w drobnych, bieżących sprawach.

    Ubezwłasnowolnienie całkowite odbiera osobie chorej prawo do podejmowania jakichkolwiek czynności prawnych. Sąd orzeka o ubezwłasnowolnieniu całkowitym w przypadku, gdy chory nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem na skutek choroby Alzheimera.

    O ubezwłasnowolnieniu orzeka Wydział Cywilny Sądu Okręgowego, przyporządkowanego do miejsca zamieszkania chorego lub miejsca, w którym aktualnie na stałe przebywa jeśli nie posiada adresu zameldowania. Wniosek może złożyć najbliższa rodzina: małżonek, dzieci, krewni w linii prostej lub przedstawiciel ustawowy. Sąd zawsze orzeka w interesie chorego, mając na uwadze jego zdrowie i dobro.

  21. Jak rozmawiać o chorobie z dziećmi?

    Dzieci, które mają kontakt z osobą zmagającą się z demencją potrzebują przemyślanej pomocy ze strony osób dorosłych. Dotyczy to dzieci zarówno mieszkających z chorym pod jednym dachem, jak również tych, które nie mają z nim bezpośredniego, codziennego kontaktu. Dzieci bardzo często chcą zrozumieć, co dzieje się z chorująca osobą i jak powinny się wobec niej zachowywać.

    Choroba wzbudza w osobach dorosłych lęk i niezrozumienie. Nie ma się zatem co dziwić, że podobne reakcje wywołuje u dzieci. Należy podtrzymywać poczucie bezpieczeństwa u dzieci zapewniając je, że ktoś zawsze się nimi zaopiekuje. Istotnym elementem jest również tłumaczenie zachowania chorego i zapewnianie, że pomimo innego niż dawniej zachowania, dziadek lub babcia nadal bardzo kochają swojego wnuka.

    Informacje o chorobie Alzheimera u bliskiej osoby, należy dostosowywać do wieku i możliwości rozwojowych dziecka. Dzieci zazwyczaj chcą zrozumieć co dzieje się z ich bliskimi. Małym dzieciom można w krótki sposób opowiedzieć o chorobie i jej objawach, używając porównań np. do innej choroby. Należy także porozmawiać o emocjach, jakie wywołuje u dziecka choroba. Często mogą być one bardzo skomplikowane i trudne.

    Ważne, aby powracać z dzieckiem do rozmów o chorobie w miarę jak zmienia się sytuacja osoby chorującej i jej rodziny, aby zniwelować w ten sposób lęk, jaki może pojawić się u człowieka w konfrontacji z nowymi wyzwaniami. Silne więzi rodzinne, zaufanie i miłość, sprzyjają skutecznemu radzeniu sobie przez dziecko z chorobą seniora.

  22. Kiedy powinno się oddać chorego do domu opieki?

    Pytanie, „czy już powinienem oddać swojego bliskiego do domu opieki” pada bardzo często w gabinecie psychologicznym lub lekarskim. Niestety specjalista nie zna dobrej odpowiedzi na to pytanie i nie jest na pewno uprawniony do podejmowania tak trudnej decyzji. Może natomiast wspomóc osobę w rozważeniu obecnej sytuacji, natężenia stresu i możliwości opieki nad chorym. Często okazuje się, że bliscy chorych przez kilka lat są całkowicie samotni w opiece nad swoimi podopiecznymi. Generuje to u nich niesłychanie wiele trudności w codziennym funkcjonowaniu i dalszym sprawowaniu opieki.

    Podjęcie decyzji co do wyboru momentu oddania chorego do domu opieki jest zawsze sprawą bardzo indywidualną. W naszym społeczeństwie panuje przekonanie, że oddając bliską nam osobę do wyspecjalizowanego ośrodka, jesteśmy złymi opiekunami lub wyrządzamy naszym podopiecznym wielką krzywdę. Osoby, które oddały swoich bliskich np. do Domu Pomocy Społecznej, opowiadają o posiadaniu wielkiego „kaca” moralnego, z tytułu decyzji. Należy rozumieć takie stanowisko, natomiast można poddać pod rozważanie ewentualnych, strat i korzyści wynikających z podjęcia poszczególnych decyzji. Jeśli znajdziemy miejsce dla naszego bliskiego zmagającego się z demencją, które zapewni mu lepsze warunki opiekuńczo – rehabilitacyjnej, niż możemy to zrobić w domu, to może się okazać, że oddając bliskiego zwiększamy jego komfort życia.

    Systemy opieki zdrowotnej w krajach Europy zachodniej są zorganizowane w taki sposób, aby chorzy przebywali możliwie jak najdłużej we własnym domu wśród swojej rodziny. Jeśli taka jest wola pacjenta lub jego rodziny, opieka paliatywna w bardzo wysokim standardzie, może być również zorganizowana w domu. Są to systemy opieki nad chorymi, na których można się wzorować tworząc polskie standardy.

  23. Co jest ważne przy wyborze domu opieki?

    Informacje na temat domów opieki warto szukać przed podjęciem ostatecznej decyzji o umieszczeniu naszego bliskiego w takim miejscu. Daje to odpowiednią ilość czasu i spokoju w zastanowieniu się, które miejsce będzie najlepsze. Solidną bazę danych o domach opieki, posiadają stowarzyszenia alzheimerowskie. Pracownicy socjalni w Domach Pomocy Społecznej lub w Powiatowych Centrach Pomocy Rodzinie, powinni chętnie udzielić informacji na temat dostępnych placówek. W celu znalezienia informacji można również skorzystać z internetu.

    Warto zwrócić uwagę aby dom opieki, w którym zamierzamy umieścić chorego, znajdował się w miarę blisko naszego miejsca zamieszkania. Ułatwi nam to systematyczny kontakt z naszym bliskim, który jest niesłychanie ważny. Dobrze jest pojechać do ośrodka przed podjęciem decyzji, spotkać się z dyrektorem i zadać mu nurtujące nas pytania. Zwróćmy uwagę na zapach i warunki jakie panują w domu opieki. Ilu jest podopiecznych na jednego opiekuna? Jak wyglądają posiłki? Czy chorzy przebywają tylko we własnych pokojach, czy mają możliwość skorzystania ze wspólnych pomieszczeń? Warto zapytać czy istnieje możliwość rehabilitacji lub terapii zajęciowej, jeśli Państwa podopieczny jest na tyle sprawny.

  24. Jakie problemy metaboliczne najczęściej mają wpływ na degradację komórek mózgowych?

    Pamiętajmy, że współcześni dietetycy kliniczni nie zajmują się wyłącznie planami żywieniowymi mającymi na celu redukcję masy ciała, ale szczegółowo analizują stan metaboliczny i biochemiczny organizmu i szukają optymalnych rozwiązań dla podopiecznych. Również tych cierpiących na choroby neurodegeneracyjne.

    Bardzo ważną kwestią jest funkcjonowanie jelit oraz stan naszej mikroflory jelitowej. Jelita są połączone z mózgiem nerwem błędnym i wysyłają do niego 9 razy więcej sygnałów, niż mózg do jelit. Ponadto 90% neuroprzekaźnika serotoniny jest wytwarzane głównie w przewodzie pokarmowym! Dużym problemem jest przewaga bakterii gnilnych, które wydzielają amoniak, siarkowodór i metan niszczące układ nerwowy.

    Drugim niezbędnym czynnikiem do prawidłowej pracy mózgu jest stabilny poziom cukru we krwi. Za każdym razem, gdy poziom glukozy gwałtownie spada tracimy masę neuronów w mózgu. Chorobę Alzheimera nazywa się cukrzycą typu III. Przyjmowanie dożylnie insuliny zwiększa ryzyko choroby Alzheimera 4 krotnie! Wysoki poziom glukozy oraz nadprodukcja insuliny wiążą się również ze stanami zapalnymi w organizmie – również mózgu.

    Procesy neurodegeneracyjne wzmaga również anemia, przewlekłe odwodnienie, brak snu czy ekspozycja na metale ciężkie (rtęć, glin, ołów). U każdej osoby wszelkie tematy należy rozpatrzyć indywidualnie.

  25. Jak dobrze skonstruować jadłospis dla chorego? Czy dzięki odpowiedniemu odżywianiu można działać prewencyjnie?

    Żywienie powinno być dobrany indywidualnie do chorego. Jednak warto wyeliminować z jadłospisu czynniki wzmagające stany zapalne, podnoszące gwałtownie poziom cukru we krwi oraz wzmagające procesy gnilne w jelitach. Należy zwracać szczególną uwagę na produkty wysoko przetworzone i najlepiej ich unikać. W tym celu powinniśmy dokładnie czytać etykiety. Niekorzystnie działa również pszenica, mleko, produkty mleczne oraz tłuszcze zawierające dużą ilość kwasów omega 6: olej słonecznikowy, olej z pestek winogron, margaryny. Warto zadbać o odpowiednią ilość w warzyw, szczególnie zielonych, dobrej jakości mięso (też tłuste), ryby oraz jaja, tłuszcze (masło, smalec, oliwa z oliwek, olej kokosowy). Bardzo dużym błędem jest ich całkowita eliminacja. Tłuszcz buduje mózg, a cholesterol odżywia nasze neurony. Dobrymi produktami są strączki, orzechy, nasiona oraz przede wszystkim duża ilość wysoko mineralizowanej wody. Odżywianie w taki sposób nadaje się dla każdej zdrowej osoby w celach prewencyjnych.

  26. Czy warto przyjmować suplementy diety?

    W dzisiejszych czasach, gdy wszystko dzieje się szybciej niż kiedyś, nasze organizmy potrzebują więcej składników odżywczych. Dlatego dobrze dobrane suplementy w odpowiednim formach chemicznych są rewelacyjnym i skutecznym wsparciem leczenia i prewencji. U osób cierpiących na choroby neurodegeneracyjne odnotowano znaczne niedobory kwasów Omega3, żelaza – anemia jest czynnikiem wzmagającym neurodegenerację, witamin D3, C, A, kompleksu witamin grupy B, oraz prekursorów glutationu.

    Zwróćmy uwagę, że przyjmowanie takich leków jak m.in. IPP, farmaceutyki moczopędne, NLPZ, metformina karbidowa, lewodopa lub statyny powodują duże niedobory witamin i składników mineralnych.